​سرافکندگی روسها، تمامی ندارد

از بحران موشکی کوبا تا قدم زدن اوباما در کاخ انقلاب هاوانا

مالک رضایی

ایالات متحده، همواره بر این نظر بوده است که هیچ قدرتی نباید ابتکار عمل دخالت در منطقه نفوذ این کشور را در سر داشته باشد.

سرافکندگی روس ها، تمامی ندارد. آنها عملا در کنترل نزدیکترین مناطق نفوذ خود هم مشکل خواهند داشت. پناه گرفتن آن همه هیبت و اقتدار در گوشه کوچکی از شبه جزیره کریمه هم برای غرب و آمریکا خوش نخواهد آمد، چه رسد به اینکه کوبا حوزه نفوذ آن باشد.

« باراک اوباما» رییس جمهور آمریکا در سفری که چند ماه قبل به لهستان داشت در میان رهبران کشورهای اروپای شرقی گفت: «وظیفه خطیر ما ، دفاع کامل و تمام عیار از تمامیت ارضی هم پیمان هایمان است. لهستان هرگز تنها نخواهد بود. نه تتها لهستان، استونی، لتونی، لیتوانی، رومانی و بقیه نیز هرگز تنها نخواهند ماند.»

روزگاری تمامی اینها در کنترل مطلق کرملین بود و شوروی کوچکترین نگاه غرب به این حوزه ها را برنمی تابید. زمانی، استالین اعتراض «هری ترومن» رییس جمهور آمریکا را به عملکرد نفوذ شوروی در لهستان، فریاد پوچ و بی معنای کابوهای سواحل میسی سی پی لقب داده بود که ارزش اعتناکردن ندارد. اما وقتی پارلمان اوکراین برای پیوستن این کشور به پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) تحت هدایت آمریکا رای داد، «سرگئی لاوروف» وزیرخارجه روسیه صرفا به چندجمله اعتراضی بی پشتوانه بسنده کرد که بیش از آنکه ضمانت عملی داشته باشد، مصرف داخلی داشت. اما شاید تمامی اینها به دردناکی خاطراتی نباشد که امروز روسها از روند ماجرای کوبا تا گام زدن اوباما در خیابانهای هاوانا به یاد می آورند.

ایالات متحده، همواره بر این نظر بوده است که هیچ قدرتی نباید ابتکار عمل دخالت در منطقه نفوذ این کشور را در سر داشته باشد.

روزگاری در اوج وابستگی کوبا به آمریکا، انقلاب کوبا به رهبری «فیدل کاسترو» پیروز شد و تمامی روابط هاوانا با واشنگتن به طور مطلق خاتمه یافت. با سقوط رژیم «باتیستا» و استقرار رژیم مارکسیسم لنینیسم در کوبا، چرخشی اساسی در سیاستهای آن کشور حاصل شد و کوبا عملا به صورت یکی از اقمار شوروی درآمد. آمریکا از سایر کشورهای متحد خود خواست روابط دیپلماتیک خود را با کوبا به طور کامل قطع کنند. این وقایع سبب شد گرایش کوبا به شوروی بیش از پیش افزایش یابد. هاوانا عملا در کنترل کرملین قرار گرفت .

سه سال بعد از انقلاب کوبا براساس عکسهایی که هواپیماهای تجسسی آمریکا از فراز کوبا گرفتند، اطلاعاتی به دست آمد که روسها مشغول ساختن پایگاههای موشکی در خاک کوبا هستند و به دنبال آن مشخص شد چندین فروند هواپیمای نظامی «ایلوشین٢٨» و «میگ٢١» از طرف روسها در اختیار کوبا قرار گرفته است. در اکتبر١٩٦٢ «جان اف کندی» رییس جمهور آمریکا به نیروهای آمریکایی فرمان آماده باش داد و اعلام کرد هرگونه شلیک از سمت کوبا به هرنقطه از نیمکره غربی به منزله حمله شوروی به آمریکا تلقی می شود. آمریکا با دریافت این اطلاعات بلافاصله در اطراف کوبا قرنطینه دریایی ایجاد کرد و در حالی که ٢٥فروند کشتی نظامی شوروی به مقصد کوبا در حرکت بود، اولتیماتومی از طرف کندی به «نیکیتا خروشچف» رهبر وقت اتحادشوروی داده شد که اقدامش به منزله شروع جنگ تلقی می شود .

پادرمیانی رهبر کاتولیکهای جهان برای حل اختلاف دایناسورها سودی نبخشید و همه دولتها و حتی سازمان ملل از هرگونه دخالت و پادرمیانی در این منازعه و زور آزمایی بزرگ منع شدند. خطر یک جنگ ویرانگر جهانی در افق بحران موشکی کوبا دیده شد و آشکار گشت دولت آمریکا در شروع جنگ جدی است و توپ در زمین خروشچف قرار دارد.

امروز هاوانا در حالی با آرمانهای فیدل کاسترو وداع می کند که خود او هنوز زنده است و یغما رفتن میراث چندین ساله اش را نظاره می کند

در طول چندروز اوج بحران، ١٠ نامه بین خروشچف و کندی ردوبدل شد و در تمامی نامه ها از شوروی خواسته شد برای پایان بحران، پایگاه های موشکی خود را به صورت بی قید وشرط از خاک کوبا جمع آوری کند. خروشچف در نامه ای به شرط جمع آوری پایگاه های آمریکا از ترکیه ، اینجرلیک با جمع آوری پایگاه های خود موافقت کرد. این درخواست ها از طرف آمریکا رد شد و نهایتا خروشچف به صورت بی قید و شرط و صرفا با دریافت یک تضمین صوری در عدم مداخله آمریکا در امور کوبا به جمع آوری پایگاه های موشکی خود از آن کشور مبادرت کرد. انتقال موشکها از نوامبر ١٩٦٢ آغاز شد. اما کوبا کماکان در حوزه نفوذ اتحاد جماهیر شوروی باقی ماند و فیدل کاسترو به عنوان یکی از موثرترین رهبرانی که نفوذ بی چون و چرا بر«پولیت بورو» دارد، کوبا را به عنوان یکی از قویترین متحدان مسکو اداره کرد.

امروز هاوانا در حالی با آرمانهای فیدل کاسترو وداع می کند که خود او هنوز زنده است و یغما رفتن میراث چندین ساله اش را نظاره می کند و در آن سو نیز ، از ژستهای استالین نمای «ولادیمیر پوتین» رییسجمهور روسیه کاریکاتوری بیش نمانده است . کرملین برای برهم زدن بازی آمریکا در کوبا، هیچ ابتکاری ندارد.

مالک رضایی

اخبار مرتبط

دیدگاه‌ها